Licencjonowanie opakowań
w Europie

Dla jakiego kraju
potrzebujesz informacji?

Informacje merytoryczne

Dyrektywa UE 96/64

Pierwsza Dyrektywa (94/62/WE) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 1994 r. http://ec.europa.eu/environment/waste/packaging/legis.htm w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych weszła w życie w roku 1994. Jej celem jest zmniejszenie ogólnej ilości opakowań oraz ich wpływu na środowisko. Zgodnie z Dyrektywą, przedsiębiorca wprowadzający opakowania do obrotu odpowiada za przestrzeganie przepisów w każdym państwie członkowskim UE. Specyfikacja obejmuje wiele materiałów opakowaniowych (papier, tektura, szkło, tworzywa sztuczne i metal) i określa, których materiałów należy unikać w procesie produkcji nowych opakowań w drodze ponownego wprowadzania do obrotu, recyklingu i zbiórki opakowań.

Odpowiedzialność producenta

Przepis dotyczy strategii w zakresie polityki środowiskowej, znanej również pod nazwą „Rozszerzonej odpowiedzialności producenta” (ROP). Zgodnie z powyższą polityką, producent i dystrybutor zobowiązani są do pokrywania kosztów środowiskowych powstałych w ciągu całego cyklu życia ich produktów. Powyższe obejmuje, między innymi, pokrywanie kosztów odbioru, segregowania i utylizacji opakowań.

Odpowiednia polityka cenowa zachęca do projektowania produktów i opakowań przyjaznych dla środowiska. Przykładowo, materiały nienadające się do recyklingu generują znacznie wyższe koszty niż opakowania przeznaczone do wielokrotnego użytku.

Obowiązki związane z odpowiedzialnością producenta można zrealizować w drodze uczestnictwa w programie zwrotu opakowań - jest to opcja, na którą decyduje się większość producentów.

Systemy odbioru

Systemy odbioru, zbiórki i utylizacji są programami logistycznymi stosowanymi w celu odzysku produktów (lub ich części) po upływie okresu użytkowania.

Powszechnie znane są systemy zwrotu materiałów opakowaniowych, zużytych urządzeń elektrycznych i baterii. Większości konsumentów nie jest obce dokonywanie zwrotu butelek i baterii a także zbiórka zużytych pralek. Zbierane produkty zostaną przeznaczone do ponownego użytku (zwrotne butelki, euro-palety), naprawione (np. sprzęt komputerowy), poddane recyklingowi (np. pralki) lub unieszkodliwione w sposób profesjonalny (baterie, oleje odpadowe).

Systemy odbioru stanowią w większości ekologiczne, a czasem również ekonomiczne strategie, stosowane w celu przestrzegania przepisów dotyczących rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP).

Kto podlega pod obowiązek?

Przedsiębiorca wprowadzający opakowania do obrotu

Przedsiębiorca wprowadzający opakowania do obrotu oznacza każdy podmiot lub osobę wprowadzające produkt do obrotu. Zazwyczaj są nimi podmioty butelkujące lub podmioty zajmujące się pakowaniem towarów, jednakże termin ten stosuje się również do sprzedawców detalicznych, prowadzących sprzedaż produktów pod marką własną. W przypadku przywozu towarów w opakowaniach z zagranicy, strona odpowiedzialna za towary z chwilą przekroczenia przez nie granicy podlega obowiązkowi licencjonowania.

Limity obrotu i ilości materiałów

W kilku krajach obowiązują tzw. limity obrotu i ilości materiałów, mające głównie na celu zwolnienie małych przedsiębiorstw z wypełniania biurokratycznych obowiązków. Organizacje, które nie osiągają określonych limitów dotyczących obrotu lub ilości materiałów, korzystają z uproszczonych procedur. Przykładowo, są one zwolnione z obowiązków w zakresie licencjonowania, składają sprawozdania dotyczące ilości opakowań z mniejszą częstotliwością bądź uiszczają niższe opłaty. Ponieważ w Europie nie obowiązują jednolite zasady w tym zakresie, zalecamy śledzenie na bieżąco zmian dotyczących niższych limitów we wszystkich krajach.

Które opakowania wymagają zgłoszenia?

Opakowania

Termin „opakowania” został szczegółowo zdefiniowany na podstawie kryteriów i przykładów w Dyrektywie 2004/12/WE. Obecna, obowiązująca definicja stanowi, że:

„Opakowania“ oznaczają wszystkie wyroby wykonane z jakichkolwiek materiałów, przeznaczone do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania i prezentacji wszelkich towarów, od surowców do produktów przetworzonych, od producenta do użytkownika lub konsumenta. Wyroby „niezwrotne“ przeznaczone do tych samych celów uważa się również za opakowania.”

Opakowania dzielą się na opakowania handlowe, opakowania zbiorcze i opakowania transportowe. Ponadto, decyzje wydane przez Komisję określają odrębne wytyczne dotyczące przewozu palet oraz opakowań zwrotnych i przeznaczonych do wielokrotnego użytku, które to wytyczne zostaną włączone do przepisów prawa krajowego.

Podział na różne rodzaje opakowań zależy od szczegółów, które różnią się w zależności od kraju. Niektóre kraje stosują dodatkowe kategorie, które w wyjątkowych przypadkach również podlegają licencjonowaniu w ramach różnych systemów zwrotu. W innych krajach nie ma obowiązku licencjonowania określonych kategorii opakowań.

Opakowania transportowe

Zwane również opakowaniami trzeciorzędnymi, tj. opakowaniami ułatwiającymi przenoszenie wielu towarów jednostkowych i zapewniającymi ochronę przed uszkodzeniem w czasie transportu.

Przykłady

  • Folia zabezpieczająca ładunki
  • Kartonowe pudełka przeznaczone dla serii produktów
  • Wypełniacze (np. materiał piankowy, folia bąbelkowa, itp.)
  • Składane pojemniki transportowe z tworzyw sztucznych

Cardboard sheath for a six pack

Zwane również opakowaniami drugorzędnymi, tj. opakowaniami zawierającymi określoną liczbę towarów jednostkowych, niezależnie od tego, czy są one sprzedawane użytkownikowi końcowemu czy też służą zaopatrywaniu punktów sprzedaży. Opakowania te wykorzystywane są głównie dla celów marketingowych i mogą zostać usunięte z towarów bez wpływu na ich właściwości - nie są obligatoryjnie wymagane.

Przykłady

  • Skrzynki na napoje alkoholowe
  • Składane pudełka na tubki z pastą do zębów i artykuły kosmetyczne
  • Tekturowe kartony na sześć butelek

Opakowania handlowe

Zwane również opakowaniami podstawowymi, tj. opakowaniami, które służą ochronie towarów w drodze z miejsca zakupu do konsumenta, często wydłużają cykl życia produktu, ale są również wykorzystywane dla celów marketingowych. Za unieszkodliwianie odpowiedzialny jest konsument końcowy.

Przykłady

  • Słoiczki po kremach
  • Kartony po napojach
  • Butelki po detergentach do prania
  • Kubki po jogurtach
  • Puszki